Azərbaycanda bankların biznes kreditləri portfelində təminatsız kreditlərin payı mikrosahibkarlıq seqmentində xüsusilə yüksək olaraq qalır. Azərbaycan Mərkəzi Bankının məlumatına görə, 30 sentyabr 2026-cı il tarixinə bankların biznes kreditləri portfelinin 45,3%-i tam təminatlı, 27,4%-i qismən təminatlı, 27,3%-i isə təminatsız kreditlərdən ibarət olub. Lakin mikrobiznes subyektlərinə ayrılan kreditlərə gəldikdə, mənzərə tamamilə fərqlidir: bu seqmentdə verilən kreditlərin 55%-dən çoxu təminatsız olaraq qalır.
Bu göstərici ölkədə kiçik və mikro sahibkarlığın maliyyələşdirilməsi modelinin xüsusiyyətlərini aydın şəkildə əks etdirir. Banklar bu seqmentdə girov tələb etmədən kredit ayırmağa üstünlük verir, çünki mikrobizneslərin əksəriyyəti rəsmi girov kimi çıxış edə biləcək likvid əmlaka malik deyil.
Mikrobiznes seqmentində risk profili
Mikrosahibkarlıq subyektləri üçün təminatsız kreditlərin yüksək payı bir tərəfdən maliyyəyə çıxışın genişlənməsini göstərir, digər tərəfdən isə bank sektorunun kredit riskini artırır. Belə kreditlər adətən daha yüksək faiz dərəcələri ilə verilir və banklar bu seqmentdə itki ehtimalını kompensasiya etmək üçün əlavə ehtiyatlar yaradır.
Mərkəzi Bankın statistikası göstərir ki, biznes kreditləri portfelinin ümumi strukturunda tam təminatlı kreditlərin payı artmaqda davam edir. 2025-ci ilin eyni dövrü ilə müqayisədə bu göstərici müsbət dinamika nümayiş etdirib. Bu, iri və orta biznes seqmentində girov bazasının gücləndiyini göstərir.
Sektor üçün nəticələr
Mikrobiznes kreditlərinin təminatsız xarakteri banklar üçün kredit risklərinin idarə edilməsində ciddi çağırış yaradır. Eyni zamanda, bu model sahibkarlığın inkişafı üçün vacib maliyyə mənbəyi rolunu oynayır. Ekspertlər hesab edir ki, gələcəkdə kredit sığortası mexanizmlərinin və dövlət zəmanət proqramlarının genişləndirilməsi bu seqmentdə risk balansını yaxşılaşdıra bilər.
Rəqəmlər həmçinin fintex həllərinin mikrobiznes kreditləşməsində rolunun artdığını göstərir. Alternativ kredit qiymətləndirmə modelləri və rəqəmsal skoring sistemləri girov olmadan kredit verilməsini daha idarəolunan edə bilər.
Mənbə: banker.az
