2026-cı ilin yanvar–sentyabr aylarında qeyri-rezident maliyyə institutlarının emissiya etdiyi ödəniş kartları vasitəsilə Azərbaycanda təxminən 1 milyard 270 milyon manatlıq əməliyyat həyata keçirilib. Bu göstərici ölkədə bank kartları ilə aparılan əməliyyatların ümumi həcmində xarici kartların payının davamlı artdığını göstərir. Məlumat banklar sektorunun rəsmi statistikasına əsaslanır.
Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) ödəniş sistemləri üzrə statistik göstəriciləri əsasında aparılan hesablamalara görə, 2025-ci ilin müvafiq dövründə xarici maliyyə institutlarının buraxdığı kartlarla əməliyyatların həcmi 1 milyard 139,5 milyon manat təşkil edib. Beləliklə, bir il ərzində artım təxminən 130 milyon manat və ya 11 faizdən çox olub.
Turizm axını və kart infrastrukturu
Göstəricilərin artması bir neçə amillə bağlıdır. Ən başlıcası ölkəyə gələn əcnəbi turistlərin sayının artmasıdır. Azərbaycan son illərdə vizaya dair prosedurları sadələşdirib, aviaşəbəkəni genişləndirib və otel infrastrukturuna ciddi investisiya yatırıb. Nəticədə ölkəyə gələn turistlər restoran, otel, nəqliyyat və pərakəndə satış nöqtələrində daha çox nağdsız ödəniş edir.
İkinci amil POS-terminal şəbəkəsinin genişlənməsidir. Son illərdə Azərbaycan Mərkəzi Bankı nağdsız ödənişlərin təşviqi üzrə bir sıra tədbirlər görüb, kiçik və orta sahibkarlar üçün terminal quraşdırılması sadələşdirilib. Bu, xarici kartların qəbul imkanlarını artırıb.
Üçüncü amil beynəlxalq kart sxemlərinin — Visa, Mastercard və digər şəbəkələrin — Azərbaycan bazarında fəaliyyətinin genişlənməsidir. Xarici bankların kartları ilə manatla ödəniş imkanı artıq əksər iri ticarət mərkəzlərində standart hala çevrilib.
Sektor üçün nəticələr
Xarici kartlarla əməliyyatların həcminin artması banklar üçün ikiqat əhəmiyyət daşıyır. Bir tərəfdən bu, ekvayrinq gəlirlərinin artması deməkdir — hər əməliyyatdan komissiya gəliri formalaşır. Digər tərəfdən isə bu, valyuta daxilolmalarının bank sistemi üzərindən keçməsi deməkdir ki, bu da likvidliyə müsbət təsir göstərir.
Eyni zamanda rəqəmsal ödənişlərin artması fintex şirkətləri üçün də yeni imkanlar yaradır. Xarici turistlərin mobil cüzdan, QR-ödəniş və təmasız ödənişə artan marağı yerli ödəniş həlləri tərtibatçıları üçün yeni məhsul fürsətləri açır.
Ekspertlər hesab edir ki, əgər turizm axını mövcud templə davam edərsə, 2026-cı ilin yekununda xarici kartlarla əməliyyatların həcmi 1,7 milyard manatı keçə bilər. Bu isə bankların gəlir strukturunda ekvayrinq seqmentinin payını daha da artıracaq.
Bununla yanaşı, artım bir sıra riskləri də gündəmə gətirir. Fraud (saxtakarlıq) əməliyyatlarının, xüsusilə xarici kartlarla bağlı transsərhəd əməliyyatlarda artması ehtimalı bankların risk idarəetmə sistemlərinə əlavə tələblər qoyur. Bu baxımdan süni intellekt əsaslı monitorinq həllərinə investisiya qoyuluşunun artacağı gözlənilir.
Mənbə: banker.az
