Yeni nəsil rəqəmsal pul formaları ənənəvi bankların biznes müştərilərinə yönəlmiş gəlir axınlarını ciddi şəkildə dəyişdirə bilər. Araşdırmalara görə, stablecoin, tokenləşdirilmiş depozitlər və mərkəzi bank rəqəmsal valyutaları 2030-cu ilə qədər qlobal ödəniş həcminin təxminən 4 faizini təşkil edəcək. Bu isə ənənəvi bankların gəlir hovuzlarından böyük həcmdə vəsaitin çıxması deməkdir.
Bankların biznes müştəriləri ilə işləyən seqmenti uzun illər ərzində sabit və yüksək gəlirli sahə hesab olunub. Ödəniş əməliyyatları, valyuta konvertasiyası və pul köçürmələri bu gəlirin əsasını təşkil edir. Lakin yeni rəqəmsal pul infrastrukturları bu xidmətləri daha sürətli, ucuz və şəffaf şəkildə təqdim etməyə başlayır.
Bank sektoru üçün strategiya sualları
Stablecoin-lər xüsusilə sərhədlərarası ödənişlərdə ənənəvi bank köçürmələrini əvəz etməyə başlayıb. Tokenləşdirilmiş depozitlər isə bankların öz balansında olan vəsaitlərin blokçeyn üzərində təmsil olunmasına imkan verir. Bu texnologiya hesablaşma müddətini günlərdən saniyələrə endirir.
Mərkəzi bank rəqəmsal valyutaları isə dövlət səviyyəsində ödəniş infrastrukturunu yenidən formalaşdırır. Avropa Mərkəzi Bankı artıq rəqəmsal avro layihəsi çərçivəsində innovasiya iş qrupları üçün müraciətləri qəbul edir. Bu layihələr gələcəkdə bank sektorunun rolu ilə bağlı fundamental suallar doğurur.
Ekspertlər hesab edir ki, ənənəvi banklar bu dəyişikliyə uyğunlaşmaq üçün iki yol seçə bilər: ya yeni texnologiyaları öz infrastrukturlarına inteqrasiya etmək, ya da gəlir modellərini diversifikasiya etmək. Passiv gözləmə strategiyası isə bazar payının itirilməsi ilə nəticələnə bilər.
Azərbaycan bank sektoru üçün bu tendensiya xüsusilə vacibdir. Rəqəmsal bankçılığın sürətli inkişafı fonunda yerli bankların stablecoin və tokenləşdirmə texnologiyalarına erkən investisiya etməsi rəqabət üstünlüyü yarada bilər. Eyni zamanda, tənzimləyici orqanların bu sahədə aydın qaydalar hazırlaması sektorun sağlam inkişafı üçün şərtdir.
Qeyd edək ki, bu proqnozlar yalnız texnoloji deyil, həm də tənzimləmə mühitindən asılıdır. Aydın qanunvericilik bazası olan ölkələrdə rəqəmsal pul formalarının qəbulu daha sürətlə gedir.
Mənbə: finextra.com
