Azərbaycanda bankların ipoteka kreditləri portfeli böyüməkdə davam etsə də, İpoteka və Kredit Zəmanət Fondunun (İKZF) xətti ilə yeni kreditlərin verilməsində zəifləmə müşahidə olunur. Banker.az Azərbaycan Mərkəzi Bankına istinadən xəbər verir ki, 2026-cı ilin yanvar–avqust aylarında Fondun vəsaiti hesabına 262,9 milyon manat ipoteka krediti verilib ki, bu da ötən ilin eyni dövründən 13,7% azdır.
İpoteka bazarında yeni tendensiyalar
Bu azalma ipoteka bazarında mühüm dəyişikliyə işarə edir. İKZF xətti ilə verilən kreditlərin həcminin azalması bir neçə amillə bağlı ola bilər. Birincisi, dövlət ipoteka proqramının şərtlərinin sərtləşməsi və vəsait limitlərinin tükənməsidir. İkincisi, bankların öz resursları hesabına ipoteka kreditləşməsini genişləndirməsidir. Üçüncüsü isə faiz dərəcələrinin və iqtisadi şəraitin dəyişməsidir.
Xəbərdə qeyd olunur ki, bankların ipoteka kreditləri portfeli böyüməkdə davam edir. Bu o deməkdir ki, ümumi ipoteka bazarı canlı qalır, lakin dövlət dəstəkli seqmentdə zəifləmə var. Banklar getdikcə daha çox öz vəsaitləri hesabına ipoteka krediti verir ki, bu da faiz dərəcələrinin nisbətən yüksək olmasına səbəb olur.
Bank sektoru üçün nəticələr
İpoteka kreditləşməsinin dövlət xətti ilə zəifləməsi banklar üçün həm risk, həm də imkan yaradır. Bir tərəfdən, dövlət dəstəyi olmadan ipoteka kreditlərinin cəlbediciliyi azalır. Digər tərəfdən, banklar öz məhsullarını diversifikasiya etmək və yeni müştəri seqmentlərinə yönəlmək imkanı əldə edir.
Azərbaycanda mənzil bazarı son illərdə aktiv olub və ipoteka tələbi yüksək qalır. Lakin əhalinin alıcılıq qabiliyyəti və kredit yüklənməsi səviyyəsi məhdudlaşdırıcı faktorlar kimi çıxış edir. Mərkəzi Bankın makroprudensial siyasəti də ipoteka kreditləşməsinə təsir göstərir.
Ekspertlər hesab edirlər ki, İKZF xətti ilə kreditləşmənin azalması qısamüddətli tendensiya ola bilər və ya struktur xarakter daşıya bilər. Əgər dövlət ipoteka proqramının büdcəsi artırılarsa, bu seqmentdə canlanma mümkündür. Əks halda, bankların öz resursları hesabına ipoteka kreditləşməsi əsas kanal olaraq qalacaq.
Ümumilikdə, ipoteka bazarı Azərbaycanda maliyyə sabitliyi və əhalinin mənzil təminatı baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır. Bu sahədə baş verən dəyişikliklər yaxından izlənilməlidir.
Mənbə: banker.az
