Çin məhkəmələri kriptovalyuta, oyun hesabları, virtual əşyalar və sosial şəbəkə profilləri də daxil olmaqla rəqəmsal aktivlərin miras qoyulmasına icazə verən presedent yaradıb. Bu qərar dünyanın ən sərt kriptovalyuta tənzimləmələrinə malik ölkədə gözlənilməz hüquqi dönüş kimi qiymətləndirilir. Çin Mərkəzi Bankı hələ 2021-ci ildə kriptovalyuta əməliyyatlarını qadağan etsə də, məhkəmələr rəqəmsal aktivlərin mülkiyyət hüququnu tanımağa başlayır.
Nümunəvi hallardan biri oyundaxili əmlakın varisliyi ilə bağlı olub. Mərhum oyunçunun ailəsi onun onlayn oyunda topladığı nadir virtual əşyaların dəyərinin 50 min yuanı ötdüyünü iddia edərək məhkəməyə müraciət edib. Məhkəmə virtual aktivlərin iqtisadi dəyər daşıdığını və klassik mülkiyyət kimi varisliyə tabe olduğunu qərara alıb. Paralel olaraq kriptovalyuta ilə bağlı işdə məhkəmə Bitcoin və Ethereum kimi aktivlərin şəxsi mülkiyyət statusunu tanıyıb.
Çinin kriptovalyuta siyasətində paradoks
Çin hökuməti rəsmi olaraq kriptovalyuta ticarətini və mədənçiliyini qadağan etsə də, fiziki şəxslərin rəqəmsal aktivlərə sahib olması cinayət məsuliyyəti yaratmır. Bu boz zona məhkəmələrin fərdi mülkiyyət hüquqlarını tanımasına imkan verir. Hüquq ekspertləri bu presedentin Çində gizli kriptovalyuta sahibləri üçün yeni hüquqi müdafiə qatı yaratdığını bildirir. Eyni zamanda hökumətin rəqəmsal yuan (e-CNY) layihəsi ilə suveren rəqəmsal valyuta ekosistemi qurmaq strategiyası davam edir.
Çin hazırda dünyada ən böyük rəqəmsal iqtisadiyyatlardan birinə malikdir. Ölkədə onlayn oyun bazarı 50 milyard dolları, sosial media istifadəçilərinin sayı isə 1 milyardı ötüb. Bu kontekstdə virtual aktivlərin hüquqi statusunun dəqiqləşdirilməsi qaçılmaz idi.
Azərbaycan üçün nəticələr
Azərbaycanda kriptovalyuta tənzimlənməsi hələ ilkin mərhələdədir. Mərkəzi Bank kriptoaktivlərlə bağlı xəbərdarlıqlar yaysa da, miras hüququ kimi spesifik məsələlər qanunvericilikdə əks olunmayıb. Çin təcrübəsi göstərir ki, qadağanedici siyasət belə rəqəmsal aktivlərin mülkiyyət hüququnu inkar edə bilmir. Azərbaycan qanunvericiliyində bu boşluğun doldurulması yaxın illərdə aktuallaşacaq. Kripto aktivlərin varislik mexanizmlərinin yaradılması investor etimadını artıran amillərdən biridir.
Mənbə: banker.az
