Azərbaycanda fəaliyyət göstərən Banka Olmayan Kredit Təşkilatlarının (BOKT) mənfəəti 2026-cı ilin doqquz ayının yekunlarına görə kəskin artıb. Mərkəzi Bankın məlumatlarına əsasən, sektorun xalis mənfəəti 2025-ci ilin yanvar-sentyabr aylarındakı 60,3 milyon manatdan 2026-cı ilin eyni dövründə 153,4 milyon manata yüksəlib. Bu, illik müqayisədə təxminən 2,5 dəfəlik artım deməkdir.
BOKT sektoru bank sisteminin mühüm hissəsidir və kiçik və orta sahibkarlığın, həmçinin əhalinin müəyyən qruplarının maliyyə xidmətlərinə çıxışını təmin edir. Belə güclü maliyyə nəticələri sektorun kredit portfelinin keyfiyyətinin yaxşılaşdığını və əməliyyat səmərəliliyinin artdığını göstərir.
Artımın arxasında nə dayanır?
Ekspertlər mənfəətin artmasını bir neçə amillə izah edir. Birincisi, son illərdə BOKT-ların rəqəmsallaşma sahəsində atdığı addımlar xidmət xərclərini azaldıb və müştəri bazasını genişləndirib. İkincisi, faiz dərəcələrinin nisbətən yüksək qalması kredit təşkilatlarının gəlirliliyinə müsbət təsir göstərib. Üçüncüsü, iqtisadi aktivliyin canlanması kredit tələbini artırıb.
Həmçinin qeyri-bank kredit təşkilatlarının müştəri seqmentləşdirməsi və risk qiymətləndirmə modellərini təkmilləşdirməsi problemli kreditlərin payının azalmasına səbəb olub. Bu amil mənfəət marjasına birbaşa müsbət təsir edir.
Bununla belə, sektorun davamlılığı üçün bəzi risklər də mövcuddur. Faiz dərəcələrinin gələcəkdə azalması gəlirliliyi sıxışdıra bilər. Eyni zamanda, rəqəmsal kreditləşmənin artması kibertəhlükəsizlik və məlumatların qorunması sahəsində yeni tələblər yaradır.
Fintex ekosistemi ilə əlaqə
BOKT-ların uğuru fintex ekosistemi üçün də imkanlar yaradır. Bir çox qeyri-bank kredit təşkilatı artıq onlayn kredit platformaları, mobil tətbiqlər və avtomatlaşdırılmış qərar sistemləri ilə işləyir. Bu texnologiyalar həm xərcləri azaldır, həm də müştəri təcrübəsini yaxşılaşdırır.
Gələcəkdə BOKT-ların fintex şirkətləri ilə tərəfdaşlığının dərinləşməsi gözlənilir. Xüsusilə alternativ məlumat mənbələri əsasında kredit skorinqi, süni intellekt əsaslı risk modelləri və açıq bankçılıq həlləri bu sahədə əsas tendensiyalara çevrilə bilər.
Sektorun 2026-cı ilin sonuna qədər mövcud dinamikanı qoruması proqnozlaşdırılır, lakin makroiqtisadi şərait və tənzimləyici tələblər yaxından izlənməlidir.
Mənbə: banker.az
