Amazon, Meta-nın istifadəçilər adından onlayn fəaliyyət göstərə bilən süni intellekt agenti Muse-un Amazon.com platformasında alış-veriş etməsinə blok qoyub. Bu qərar e-ticarət və süni intellekt sahələrində rəqabətin yeni mərhələsini göstərir və agent əsaslı ticarətin gələcəyi ilə bağlı ciddi suallar doğurur.
Muse sentyabrın 8-də təqdim edilib və istifadəçilər adından məhsul almaq, rezervasiya etmək, formaları doldurmaq və müxtəlif rəqəmsal tapşırıqları yerinə yetirmək qabiliyyətinə malikdir. Bazar günü axşamı Amazon bu agentin platformaya girişini dayandırıb. Şirkət rəsmi olaraq qərarın səbəbini açıqlamasa da, məsələ birbaşa rəqabət məntiqi ilə bağlıdır: Amazon-un öz fundamental modellər ailəsi və internetin ən populyar inference platformalarından biri var və qanuni öhdəlik olmadıqca rəqib agentə qapıları açmağa məcbur deyil.
Agent əsaslı ticarətdə ilk böyük toqquşma
Bu hadisə iri platformaların süni intellekt agentlərinə münasibətini göstərən ilk ciddi nümunələrdən biridir. Meta Muse vasitəsilə istifadəçilərin rəqəmsal həyatını asanlaşdırmağı hədəfləyirdi, lakin Amazon kimi nəhəng marketpleyslər öz ekosistemlərinə girişi məhdudlaşdırmaqla həm məlumat nəzarətini, həm də kommersiya maraqlarını qoruyur. Ekspertlər hesab edir ki, yaxın dövrdə oxşar bloklamalar digər platformalarda da təkrarlana bilər.
Agent əsaslı alış-veriş modeli istifadəçi üçün rahatlıq vəd etsə də, platformalar üçün bir sıra risklər yaradır: trafikin vasitəçi agentə keçməsi, reklam gəlirlərinin azalması, müştəri məlumatlarına nəzarətin itirilməsi və saxta sifarişlər. Bu səbəbdən bir çox iri e-ticarət oyunçusu agentlərin fəaliyyətini texniki və hüquqi maneələrlə məhdudlaşdırmağa başlayıb.
Sektor üçün nəticələr
Azərbaycan və regionda fəaliyyət göstərən e-ticarət platformaları üçün bu hadisə mühüm siqnaldır. Süni intellekt agentləri geniş yayıldıqca, platformalar öz API siyasətlərini, istifadəçi müqavilələrini və bot idarəetmə sistemlərini yenidən nəzərdən keçirməli olacaq. Eyni zamanda, agentlərlə işləyən yeni biznes modelləri — məsələn, agent üçün optimallaşdırılmış məhsul kataloqları və dinamik qiymətləndirmə — yaxın illərdə bazarın diqqət mərkəzində olacaq.
Qısa müddətdə Muse-un Amazon-da bərpa olunub-olunmayacağı bəlli deyil. Lakin aydındır ki, süni intellekt agentləri ilə platformalar arasındakı münasibət yeni rəqabət qaydalarının formalaşmasına səbəb olacaq və bu proses həm texnoloji, həm də hüquqi müstəvidə davam edəcək.
Mənbə: worldef.com
