Süni intellekt sektorunun gəlirliliyi ilə bağlı artan narahatlıqlar və ABŞ dövlət istiqrazlarının gəlirliliyinin yüksəlməsi qlobal fond bazarlarında ciddi təlatüm yaradıb. Noyabrın 16-da süni intellekt mövzusunda yayılan məlumata görə, investorlar riskli aktivlərdən kütləvi şəkildə uzaqlaşmağa başlayıb. Nəticədə inkişaf etməkdə olan ölkələrin fond bazarlarında kəskin ucuzlaşma qeydə alınıb, Asiyanın bəzi bazarlarında isə səhmlər 6%-dək dəyər itirib.
MSCI Emerging Markets indeksi 2,8%-dək geriləyərək son bir həftənin ən aşağı səviyyəsinə düşüb. Bu geriləmə təkcə bir regionla məhdudlaşmır — satış dalğası texnologiya, yarımkeçirici və süni intellektlə bağlı şirkətlərin səhmlərini xüsusilə sərt vurub. Analitiklər bunu son aylarda süni intellekt səhmlərinin həddindən artıq dəyərlənməsi və bazar iştirakçılarının qazanc gözləntilərinin realizasiyası ilə əlaqələndirirlər.
Riskli aktivlərdən çıxışın əsas səbəbləri
Bazar iştirakçıları iki əsas amili qeyd edirlər. Birincisi, ABŞ dövlət istiqrazlarının gəlirliliyinin yüksəlməsidir — bu, risksiz aktivləri daha cəlbedici edir və investorları səhmlərdən uzaqlaşdırır. İkincisi, süni intellekt infrastrukturuna edilən nəhəng investisiyaların nə vaxt real mənfəətə çevriləcəyi ilə bağlı qeyri-müəyyənlikdir. Data mərkəzləri, çip istehsalı və model təliminə yönələn milyardlarla dollarlıq xərclər hələ də gəlir baxımından tam əsaslandırılmayıb.
Bu qeyri-müəyyənlik xüsusilə süni intellekt çipləri istehsal edən şirkətlərin səhmlərində özünü göstərir. İnvestorlar gələcək artımın qiymətlərə artıq daxil edildiyini düşünərək mənfəət götürməyə üstünlük verirlər. Eyni zamanda güclü dollar valyuta bazarlarında da təzyiq yaradır və inkişaf etməkdə olan bazarlardan kapital axınını sürətləndirir.
Azərbaycan və regional bazar üçün nəticələr
Qlobal təlatümlər inkişaf etməkdə olan bazarlarla yanaşı, region iqtisadiyyatlarına da dolayı təsir göstərir. Neft və qaz gəlirlərindən asılı olan ölkələrdə valyuta və kapital axınları qlobal risk iştahasından bilavasitə təsirlənir. Süni intellekt səhmlərindəki düzəliş davam edərsə, texnologiya sektoruna investisiya edən yerli investorlar üçün də ehtiyatlılıq dövrü başlaya bilər.
Bununla belə, bəzi analitiklər düzəlişi sağlam konsolidasiya kimi qiymətləndirirlər. Onların fikrincə, uzunmüddətli perspektivdə süni intellektin iqtisadiyyata təsiri davam edəcək, lakin bazar artıq “hər şeyin bahalaşdığı” mərhələdən seçici yanaşma mərhələsinə keçir. İnvestorlar üçün əsas vəzifə real gəlir yaradan şirkətləri yalnız vədlə işləyənlərdən ayırmaqdır.
Yaxın həftələrdə ABŞ-ın aparıcı texnologiya şirkətlərinin hesabatları və Federal Ehtiyat Sisteminin siyasət siqnalları bazarın istiqamətini müəyyən edəcək. Süni intellektlə bağlı narahatlıqların davam edib-etməyəcəyi isə əsasən korporativ gəlirlərin gözləntiləri doğruldub-doğrulmamasından asılı olacaq.
Mənbə: banker.az



