İsveçin mərkəzi bankı Riksbank e-krona məsələsini yenidən gündəmə gətirib. Nağd puldan istifadənin azalması, rəqəmsal avronun yaxınlaşması və stablecoin-lərin sürətlə yayılması fonunda ölkənin öz rəqəmsal valyutasını tətbiq edib-etməyəcəyi ilə bağlı müzakirələr alovlanıb.
E-krona nədir və niyə vacibdir?
E-krona İsveç kronunun mərkəzi bank tərəfindən buraxılan rəqəmsal versiyasıdır. Bu, adi bank depozitlərindən fərqli olaraq birbaşa Riksbank qarşısında öhdəlik yaradır və əhaliyə nağdsız cəmiyyətdə də dövlət puluna çıxış imkanı verir. İsveç nağdsız ödənişlərdə dünyada ən irəliyə getmiş ölkələrdən biridir — burada nağd pulun ümumi ödənişlərdə payı bir neçə faizə düşüb.
Riksbank rəsmiləri qeyd edirlər ki, əgər nağd pul tamamilə dövriyyədən çıxarsa, əhali mərkəzi bank puluna birbaşa çıxış imkanını itirəcək. Bu isə maliyyə sabitliyi və ödəniş sisteminin dayanıqlığı baxımından risk yaradır. E-krona məhz bu boşluğu doldurmaq üçün nəzərdə tutulub.
Avropa konteksti və stablecoin rəqabəti
Avropa Mərkəzi Bankı rəqəmsal avro layihəsi üzərində işləyir və bu, İsveç müzakirələrinə birbaşa təsir göstərir. Eyni zamanda, dollar və avroya bağlı stablecoin-lər sürətlə böyüyür və ödənişlərdə ənənəvi bank kanallarına alternativ yaradır. Stablecoin-lərin geniş yayılması mərkəzi banklar üçün həm fürsət, həm də təhlükədir: onlar ödənişləri sürətləndirir, lakin pul siyasətinin ötürülmə mexanizmini zəiflədə bilər.
Bu şəraitdə Riksbankın e-krona müzakirəsini yenidən açması təsadüfi deyil. Mərkəzi bank rəqəmsal pulun dizaynı, məxfilik, istifadə limitləri və faiz tətbiqi kimi məsələləri diqqətlə çəkməlidir. Xüsusilə məxfilik məsələsi ictimaiyyət arasında ən çox müzakirə olunan mövzulardan biridir.
İsveç təcrübəsi digər ölkələr üçün də vacib nümunədir. E-krona layihəsi hələlik pilot mərhələsində olsa da, onun nəticələri banklar və fintex sektorunda geniş əks-səda doğura bilər. Mərkəzi bank rəqəmsal valyutaları qlobal miqyasda rəqabət gücləndikcə, hər bir ölkə öz strategiyasını yenidən nəzərdən keçirməli olacaq.
Mənbə: finextra.com
