Niderland Avropa İttifaqından kənardan ölkəyə daxil olan aşağı dəyərli e-kommersiya bağlamalarına yeni emal haqqı tətbiq etməyə hazırlaşır. Bu addıma son aylarda oxşar qərarlar verən bir neçə Avropa ölkəsi də qoşulub. Avropa hökumətləri artan iş yükü ilə mübarizə aparan gömrük sistemlərinin yükünü azaltmaq üçün bu cür tədbirlər görür.
Niderland rəsmiləri dəyəri 150 avrodan aşağı olan bağlamalar üçün bir məhsula 0,50–2 avro arası rüsum tətbiq etməyi nəzərdən keçirir. Bu təşəbbüs Fransa, Belçika və Lüksemburqun 2026-cı ilin əvvəlində qüvvəyə minməsi gözlənilən oxşar qərarları ilə üst-üstə düşür. Qərarların əsas səbəbi isə Çindən gələn bağlamalar başda olmaqla, Asiya bazarlarından Avropaya daxil olan milyonlarla ucuz məhsul göndərişidir.
Niderlandın dövlət yayımçısı NOS xəbər verir ki, Haaqa rəsmiləri qonşu ölkələr rüsumu daha tez tətbiq edərsə, böyük e-kommersiya platformalarının əlavə xərcdən qaçmaq üçün bağlamaları Schiphol hava limanı və ya Rotterdam limanı kimi Niderland qovşaqlarına yönləndirəcəyindən narahatdır. Bu isə gömrük sıxlığına səbəb ola bilər.
Aİ üzrə vahid rüsum gəlir, amma tətbiqi bir neçə ay çəkəcək
Avropa İttifaqı özünün geniş gömrük islahatları çərçivəsində bütün üzv ölkələr üçün vahid emal haqqı hazırlayır. Lakin bu tədbirin 2026-cı ilin noyabrından əvvəl qüvvəyə minməsi gözlənilmir. Niderland və Benilüks ölkələri hesab edir ki, bu tarix çox gecdir və milli gömrük sistemlərində artan təzyiqi azaltmaq üçün kifayət etmir.
Avropa Komissiyasının sözçüsü bildirib ki, məqsəd üzv ölkələrin fərqli qaydalarından yaranan parçalanmanı aradan qaldırmaq və “ədalətli, harmonizə edilmiş çərçivə” yaratmaqdır. Lakin bir çox ölkələr razılaşdırılmış Aİ mexanizmi hazır olana qədər öz milli tədbirlərini tətbiq etməkdə israrlıdır.
Holland sənaye nümayəndələri xəbərdarlıq edir: Bazarda pozuntular yarana bilər
Niderlandın aparıcı sənaye assosiasiyası Air Cargo Netherlands (ACN) Aİ miqyasında vahid rüsumu dəstəkləsə də, milli səviyyədə rüsumların tez tətbiq olunmasının ciddi bazar pozuntuları yarada biləcəyini bildirir.
ACN qeyd edir ki, Niderlandın kuryer şirkətləri yeni rüsumların toplanması üçün öz sistemlərini vaxtında uyğunlaşdıra bilməyə bilər. Qurum həmçinin xəbərdarlıq edir ki, rüsum tətbiq olunmayan ölkələr — məsələn, Litva, Çexiya və ya Macarıstan — üzərindən daşımaların yönləndirilməsi nəticəsində iş yerləri itirilə bilər.
ACN-in açıqlamasında deyilir:
“Biz gömrük imkanlarının artırılmasının vacibliyini anlayırıq. Lakin yalnız Aİ səviyyəsində tətbiq olunan vahid rüsum balanslaşdırılmış və effektiv həll ola bilər. Milli rüsumlar hava yükdaşımalarını başqa ölkələrə yönləndirə, istehlakçıların xərclərini artıra və məhsul təhlükəsizliyinə nəzarəti zəiflədə bilər.”
Asiyadan gələn bağlamalar Avropa gömrüklərinə böyük təzyiq yaradır
Temu, Shein kimi Asiya platformalarından göndərilən aşağı dəyərli bağlamaların həcminin sürətlə artması Aİ gömrük infrastrukturundakı zəif nöqtələri üzə çıxarıb. Avropa Audit Məhkəməsi də daxil olmaqla müxtəlif qurumlar aşağıdakı problemləri qeyd edir:
- Milyonlarla bağlamada yanlış və ya qeyri-dəqiq bəyanatlar
- Fiziki yoxlamalar üçün kadr çatışmazlığı
- Tənzimlənməyən malların yaratdığı sağlamlıq və təhlükəsizlik riskləri
- Poçt və ekspress daşımaların artan yükü
Fransa və Belçika xəbərdarlıq edir ki, əlavə nəzarət və rüsumlar tətbiq edilməsə, onların gömrük sistemləri “mövcud həcmin artımı altında çökə bilər”.
2026 Avropa üçün kritik tənzimləmə ili olacaq
Niderlandın yeni təklifi Avropa ölkələrinin e-kommersiya axınına fərqli yanaşmalarının gücləndiyini göstərir. Üzv ölkələr vahid həllin tərəfdarı olsa da, fərqli tətbiq tarixləri logistika zəncirində yeni sıxlıqlar və bazar pozuntuları yarada bilər.
Aİ-nin tam gömrük islahatı həyata keçənə qədər hökumətlər milli logistika sistemlərini qorumaqla iqtisadi nəticələrdən yayınmaq arasında incə balansı qorumağa məcburdur. Niderland hökumətinin 2026-cı ilin əvvəlində sənaye nümayəndələri ilə məsləhətləşmələrdən sonra son qərarını açıqlayacağı gözlənilir.
