Bir çox nəşr olunmuş müəllif, öz bilikləri və razılığı olmadan süni intellekt alətlərinin inkişafına töhfə verib. Bu, onların dolanışığını təhdid edən AI texnologiyalarının yaranmasına səbəb olub. Bu vəziyyət, qanuni baxımdan mürəkkəb suallar doğurur. Müəllif hüquqları ilə qorunan kitabların AI təlimində istifadəsi, qanuni ola bilərmi?
Bu sual, son dövrlərdə ən çox müzakirə olunan mövzulardan biridir. AI şirkətləri, böyük həcmdə məlumat tələb edən modelləri təlim etmək üçün çox vaxt kitablardan istifadə edirlər. Lakin bu, müəllif hüquqlarının pozulması hesab edilə bilər. Bəzi müəlliflər artıq məhkəməyə müraciət ediblər.
Müəllif hüquqları qanunları, əsərlərin müəllifin icazəsi olmadan istifadəsini məhdudlaşdırır. Lakin AI təlimi, bu qanunların əhatə dairəsindən kənarda qala bilər. Çünki AI modelləri əsəri bütöv şəkildə deyil, onun dil nümunələrini öyrənir. Bu, transformativ istifadə hesab edilə bilər.
Məhkəmələr, hələ də bu məsələ ilə bağlı dəqiq qərar qəbul etməyib. Lakin bəzi ölkələr, AI təlimi üçün müəllif hüquqlu materialların istifadəsinə icazə verən qanunlar qəbul edib. Məsələn, Yaponiya və Avropa İttifaqında bu cür istifadəyə müəyyən şərtlər daxilində icazə verilir.
AI və müəllif hüquqları arasında tarazlıq
AI təlimində müəllif hüquqlu materialların istifadəsi, innovasiya ilə müəllif hüquqlarının qorunması arasında tarazlıq tələb edir. Bir tərəfdən, AI-nin inkişafı üçün böyük həcmdə məlumat lazımdır. Digər tərəfdən, müəlliflərin əməyi və gəliri qorunmalıdır.
Bəzi ekspertlər, AI şirkətlərinin müəlliflərdən icazə alması və ya onlara kompensasiya ödəməsi lazım olduğunu düşünür. Digərləri isə, AI-nin öyrənməsinin insan öyrənməsinə bənzədiyini və buna görə də məhdudiyyətlər tətbiq edilməməsi gerektiğini müdafiə edir.
Bu müzakirələr, gələcəkdə qanunvericiliyə təsir edəcək. Bir çox ölkə, AI təlimi ilə bağlı yeni qaydalar hazırlayır. Bu qaydalar, həm AI şirkətlərinin maraqlarını, həm də müəlliflərin hüquqlarını nəzərə almalıdır.
Mənbə: techcrunch.com
