İran Mərkəzi Bankı ölkənin dörd böyük bankında – “Mellət”, “Tejarat”, “Saderat” və “Saman” – xarici valyuta satışına başlayıb. Məqsəd xarici valyuta bazarını idarə etmək və milli valyutanın məzənnəsini sabitləşdirməkdir. Bu addım bank sektorunda dövlət müdaxiləsinin yeni formasını nümayiş etdirir.
Vətəndaşlar üçün şərtlər
İran Mərkəzi Bankının məlumatına görə, 18 yaşdan yuxarı bütün İran vətəndaşları şəxsiyyət vəsiqəsini təqdim etməklə 10 min dollara qədər valyuta əldə edə bilərlər. Bu limit əvvəlki məhdudiyyətlərlə müqayisədə əhəmiyyətli dərəcədə genişdir və vətəndaşların rəsmi kanallar vasitəsilə valyutaya çıxışını asanlaşdırmağı hədəfləyir.
Rəsmi satış kanallarının genişləndirilməsi qara bazarın payını azaltmaq məqsədi daşıyır. İranda uzun illər rəsmi və qeyri-rəsmi valyuta məzənnələri arasında böyük fərq mövcud olub. Bu fərq iqtisadiyyatda qiymət siqnalizasiyasını pozur və resurs bölgüsünü təhrif edir.
İqtisadi kontekst
İran iqtisadiyyatı uzun müddətdir sanksiyalar və struktur problemlərin təsiri altındadır. Valyuta bazarına dövlət müdaxiləsi inflyasiya təzyiqini azaltmaq və idxal qiymətlərini sabitləşdirmək üçün ənənəvi alət olub. Lakin bu tədbirlərin uzunmüddətli effektivliyi müzakirə mövzusudur.
Beynəlxalq təcrübə göstərir ki, valyuta satışı qısamüddətli stabilləşdirmə təmin edə bilər, lakin əsas makroiqtisadi problemlər həll olunmazsa, təzyiq yenidən güclənir. Ehtiyatların tükənməsi isə vəziyyəti daha da ağırlaşdıra bilər. Bu baxımdan tədbirin davamlılığı Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatlarının həcmindən asılı olacaq.
Region ölkələri üçün bu təcrübə mühüm dərs ehtiva edir. Valyuta sabitliyinin təmin edilməsi üçün yalnız inzibati tədbirlər kifayət etmir – institusional islahatlar, fiskal intizam və şəffaflıq da vacibdir. Azərbaycan bank sektoru üçün bu nümunə valyuta siyasətinin uzunmüddətli dayanıqlığı baxımından diqqətəlayiqdir.
Mənbə: banker.az
