Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleyasında cümə günü dünya xəritəsinin dəyişdirilməsi məsələsi müzakirəyə çıxarılacaq. Təklifə əsasən, ənənəvi Merkator proyeksiyası əvəzinə, Afrika qitəsinin daha dəqiq əks olunduğu yeni xəritə qəbul ediləcək. Bu təşəbbüs, Afrika İttifaqına üzv 54 ölkə tərəfindən dəstəklənir.
Merkator proyeksiyası 1569-cu ildə Gerardus Mercator tərəfindən yaradılıb və əsasən dənizçilik üçün nəzərdə tutulub. Lakin bu proyeksiya, qitələrin ölçülərini təhrif edir: ekvatora yaxın olan bölgələr (məsələn, Afrika) olduğundan kiçik, qütblərə yaxın bölgələr isə (məsələn, Avropa və Şimali Amerika) olduğundan böyük göstərilir. Bu səbəbdən, Afrika əslində ABŞ, Çin, Hindistan və Avropanın birlikdə əhatə etdiyi ərazidən daha böyükdür, lakin xəritədə daha kiçik görünür.
Yeni xəritə təklifi
Yeni təklif olunan xəritə, məsələn, Gall-Peters proyeksiyası və ya digər ekvivalent proyeksiyalar əsasında qurula bilər. Bu proyeksiyalar, ərazilərin ölçülərini daha dəqiq əks etdirir, lakin formaları təhrif edir. BMT-nin bu qətnaməsi, qlobal təhsil və media vasitələrində istifadə olunan xəritələrin standartlaşdırılmasına yönəlib.
Bu dəyişiklik, xəritələrin siyasi və mədəni təsirini azaltmaq məqsədi daşıyır. Uzun müddətdir ki, Afrika və digər inkişaf etməkdə olan regionlar, xəritələrdə kiçik göstərildiyi üçün beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətindən kənarda qaldığı iddia edilir. Yeni xəritə, bu balanssızlığı aradan qaldıra bilər.
Lakin bəzi ekspertlər hesab edirlər ki, heç bir proyeksiya tam dəqiq deyil və hər birinin öz üstünlükləri və çatışmazlıqları var. Merkator proyeksiyası dənizçilik üçün əlverişlidir, çünki bucaqları qoruyur. Digər proyeksiyalar isə əraziləri düzgün göstərir, lakin formaları deformasiya edir. Buna görə də, vahid dünya xəritəsinin seçilməsi çətin məsələdir.
BMT-nin bu təşəbbüsü, qlobal miqyasda xəritə standartlarının müzakirəsinə səbəb olub. Əgər qətnamə qəbul edilərsə, bu, BMT-nin rəsmi sənədlərində və təhsil materiallarında istifadə olunan xəritələrə təsir edəcək. Lakin bu, mütləq şəkildə bütün dünyada istifadə olunan xəritələrin dəyişməsi demək deyil.
Mənbə: banker.az
