Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 2026-cı il sentyabrın 30-na 89 milyard 380,7 milyon ABŞ dollarına çatıb. Bu göstərici ölkənin maliyyə sabitliyinin ən mühüm göstəricilərindən biri hesab olunur və açıqlanan müqayisə bazasına əsasən 9,7% artım deməkdir.
Məlumatı Banker.az Azərbaycan Mərkəzi Bankının rəsmi statistikasına istinadən yayıb. Ehtiyatların yüksəlməsi neftin kəskin bahalaşması və ölkənin xarici ticarət balansında müsbət saldonun genişlənməsi fonunda baş verir.
Ehtiyatların strukturuna nəzər salaq
Strateji valyuta ehtiyatları iki əsas komponentdən formalaşır: Azərbaycan Mərkəzi Bankının rəsmi ehtiyatları və Dövlət Neft Fondunun (SOFAZ) valyuta aktivləri. Mərkəzi Bankın ehtiyatları qısamüddətli maliyyə sabitliyini təmin etmək, milli valyutanın məzənnəsini dəstəkləmək və bank sisteminin likvidliyini qorumaq üçün istifadə olunur. SOFAZ-ın aktivləri isə daha uzunmüddətli strategiyaya xidmət edir və gələcək nəsillər üçün maliyyə buferi rolunu oynayır.
Ehtiyatların artması bir neçə amillə bağlıdır. Birincisi, neftin dünya bazarında qiymətinin yüksəlməsi ixrac gəlirlərini artırıb. İkincisi, qeyri-neft sektorunda artım və turizm gəlirlərinin bərpası ödəniş balansına müsbət təsir göstərib. Üçüncüsü, iqtisadiyyatda idxalın nisbətən məhdud artımı ticarət balansını yaxşılaşdırıb.
Makroiqtisadi təsirlər
Valyuta ehtiyatlarının rekord səviyyəyə çatması manatın sabitliyini daha da möhkəmləndirir. Bu, xarici investorlar üçün ölkənin maliyyə sisteminə etimadı artırır və xarici borclanma xərclərini aşağı salır. Eyni zamanda Mərkəzi Bank inflyasiya təzyiqlərinə qarşı daha çevik pul siyasəti aparmaq imkanı əldə edir.
Bank sektoru üçün bu göstərici xüsusilə önəmlidir. Yüksək ehtiyatlar bankların xarici maliyyə mənbələrinə çıxışını asanlaşdırır, beynəlxalq reytinq agentliklərinin qiymətləndirmələrinə müsbət təsir edir. Banklar üçün likvidlik şəraiti yaxşılaşır və kredit qoyuluşlarının artımı üçün münbit zəmin yaranır.
Bununla belə, ekspertlər xəbərdarlıq edir ki, ehtiyatların artımı əsasən neft amilindən asılıdır. Qeyri-neft ixracının və istehsal sektorunun davamlı inkişafı olmadan bu artım uzunmüddətli perspektivdə dayanıqlı olmaya bilər. Buna görə hökumətin iqtisadi diversifikasiya strategiyası kritik əhəmiyyət daşıyır.
Növbəti rüblərdə ehtiyatların dinamikası qlobal enerji qiymətlərindən, geosiyasi vəziyyətdən və ölkənin ixrac potensialından asılı olacaq. FİNTEX sahəsində rəqəmsal ödənişlərin genişlənməsi də xarici valyuta axınlarına müəyyən təsir göstərə bilər.
Mənbə: banker.az
