Azərbaycanın ixrac etdiyi neft və qaz bahalaşıb. Bunu Mərkəzi Bankda keçirilən mətbuat konfransında qurumun Statistika departamentinin direktoru Samir Nəsirov bildirib. Onun sözlərinə görə, qiymətlər ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə müvafiq olaraq 33 faiz və 4 faiz çoxdur. Bu ilin altı ayında Azərbaycandan xarici iqtisadiyyata yönəldilmiş birbaşa investisiyaların həcmi isə 5 milyard 360 min dollar təşkil edib.
Ödəniş balansına təsir
Neft və qaz ixracı Azərbaycanın ödəniş balansının əsas gəlir mənbəyidir. Enerji daşıyıcılarının qiymət artımı ölkəyə valyuta axınını artırır və manatın sabitliyini dəstəkləyir. Mərkəzi Bankın açıqlaması bu tendensiyanın rəsmi təsdiqi kimi qiymətləndirilə bilər. Yüksək ixrac gəlirləri dövlət büdcəsinin neftdən asılılığını qismən kompensasiya edir və sosial-iqtisadi layihələrin maliyyələşdirilməsinə imkan yaradır.
Qaz ixracının qiymətində artımın nisbətən mülayim olması diqqət çəkir. Bu, uzunmüddətli müqavilələrin qiymət formalaşdırma mexanizmi ilə bağlıdır. Neft qiymətləri isə qlobal bazarda daha sürətli reaksiya verir və spot əməliyyatlarda dəyişiklik dərhal əks olunur.
Birbaşa investisiyalar və makroiqtisadi kontekst
Altı ayda 5 milyard dollardan çox birbaşa investisiya axını ölkənin investisiya mühitinin sabit qaldığını göstərir. Bu vəsaitlər əsasən enerji, nəqliyyat və infrastruktur layihələrinə yönəlir. Xarici investisiyaların davamlılığı ixrac gəlirləri ilə sıx bağlıdır: gəlir artdıqca ölkənin kredit reytinqi və maliyyələşmə şərtləri yaxşılaşır.
Mərkəzi Bank üçün əsas çağırış bu gəlirlərin iqtisadiyyatın qeyri-neft sektoruna yönləndirilməsidir. Enerji gəlirlərindən asılılığın azaldılması uzunmüddətli makroiqtisadi sabitliyin açarıdır. Bu kontekstdə fintex və rəqəmsal ödəniş sahələrinə investisiyalar xüsusi əhəmiyyət kəsb edir, çünki onlar qeyri-neft iqtisadiyyatının rəqəmsal təməlini formalaşdırır.
Qlobal enerji bazarında qiymətlərin sonrakı dinamikası bir çox amildən asılıdır: tələb proqnozları, geosiyasi risklər və hasilat siyasəti. Azərbaycan üçün əsas hədəf ixrac gəlirlərini sabit saxlamaqla yanaşı, iqtisadiyyatın şaxələndirilməsini sürətləndirməkdir. Banklar sektoru bu prosesdə həm maliyyələşdirmə, həm də rəqəmsal xidmətlərin genişləndirilməsi baxımından mühüm rol oynayır.
Mənbə: banker.az
