Azərbaycanda ödəniş infrastrukturunda maraqlı dəyişikliklər müşahidə olunur: e-ticarət və nağdsız ödənişlərin genişləndiyi bir dövrdə POS-terminalların sayı kəskin azalıb. Banker.az Azərbaycan Mərkəzi Bankına istinadən xəbər verir ki, keçən ilin avqust ayının sonu ilə müqayisədə bankomatların sayı 3,8% artmış, POS-terminalların sayı isə 7% azalmışdır. Bu göstərici ödəniş bazarında ciddi struktur dəyişikliyinə işarə edir.
Bankomatların sayı artır, POS-terminallar azalır
2026-cı ilin avqust ayında ölkə üzrə bankomatların sayı iyul ayı ilə müqayisədə 3 ədəd artaraq 3 596-ya çatıb. Bunlardan 1 936-sı Bakı şəhərinin payına düşür. Eyni zamanda POS-terminalların sayı bir ayda 24 minə yaxın azalıb ki, bu da ödəniş xidməti şəbəkələrində mühüm yerdəyişməni göstərir.
Ekspertlər bu azalmanı bir neçə amillə əlaqələndirirlər. Birincisi, kiçik bizneslərin bir hissəsinin fəaliyyətini dayandırması və ya nağd ödənişlərə qayıtmasıdır. İkincisi, mobil ödəniş tətbiqlərinin və QR-kod əsaslı ödəniş həllərinin genişlənməsidir. Üçüncüsü isə bankların POS-terminal parkını optimallaşdırması və az istifadə olunan terminalları geri çağırmasıdır.
Ödəniş xidməti şəbəkələrində dinamik artım
Xəbərdə qeyd olunur ki, banklar və “Azərpoçt” MMC üzrə ödəniş xidməti şəbəkələrində dinamik artım müşahidə olunur. Bu, xüsusilə regionlarda maliyyə xidmətlərinin əhatə dairəsinin genişləndirilməsi baxımından vacibdir. Lakin POS-terminalların azalması nağdsız ödənişlərin inkişafı üçün müəyyən suallar doğurur.
Azərbaycanda fintex ekosistemi sürətlə inkişaf edir və mobil bankçılıq tətbiqləri geniş yayılıb. Bir çox istifadəçi artıq kart əvəzinə telefonla ödəniş etməyə üstünlük verir. Bu tendensiya qlobal miqyasda da müşahidə olunur və POS-terminallara tələbi azaldır.
Bununla belə, kiçik və orta sahibkarlar üçün POS-terminallar hələ də mühüm ödəniş vasitəsidir. Onların sayının azalması bəzi regionlarda nağd ödənişlərin payının artmasına səbəb ola bilər ki, bu da vergi şəffaflığı və maliyyə inklüzivliyi baxımından risk yaradır.
Mərkəzi Bankın statistikasına əsasən, ödəniş infrastrukturunun optimallaşdırılması prosesi davam edir. Banklar yeni nəsil ödəniş həllərinə – kontaktless ödənişlər, QR-kodlar və mobil cüzdanlara investisiya qoyur. Bu isə gələcəkdə POS-terminalların sayının daha da azalacağını göstərir.
Nəticə etibarilə, Azərbaycanda ödəniş bazarı dərin transformasiya mərhələsindədir. Banklar üçün əsas vəzifə bu keçid dövründə həm innovasiyaları təşviq etmək, həm də nağdsız ödənişlərin əhatəsini genişləndirməkdir.
Mənbə: banker.az
