Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) əməkdaşları tərəfindən hazırlanan yeni tədqiqat işi çərçivəsində idxal olunan ərzaq məhsullarının qiymətlərindəki dəyişikliklərin daxili bazarda ərzaq inflyasiyasını təxminən iki ay qabaqladığı müəyyən edilib. Bu nəticə “Azərbaycanda idxal olunan ərzaq qiymətləri indeksinin qurulması və proqnozlaşdırılması” adlı araşdırmada öz əksini tapıb. Araşdırma 2018-ci ilin yanvarından 2026-cı ilin fevralınadək olan dövrü əhatə edir və ölkədə fintex və iqtisadi proqnozlaşdırma sahəsində mühüm yenilik kimi qiymətləndirilir.
Tədqiqatın müəllifləri Təmkin Nuriyev, Aygün Qarayeva və Gülzar Tahirovadır. Onların işi yerli bazarda inflyasiya dinamikasını daha dəqiq izləməyə imkan verən yeni bir indeksin yaradılmasını təklif edir. Bu indeks idxal olunan ərzaq məhsullarının qiymət dəyişikliklərini izləyərək, daxili qiymətlərə təsirini proqnozlaşdırmağa kömək edir. Araşdırmanın nəticələrinə görə, idxal qiymətləri ilə daxili ərzaq inflyasiyası arasında iki aylıq zaman lagı mövcuddur. Bu o deməkdir ki, idxal qiymətlərindəki artım və ya azalma təxminən 60 gün sonra yerli bazarda öz əksini tapır.
İndeksin əhəmiyyəti və tətbiqi
Yeni indeksin yaradılması iqtisadi proqnozlaşdırma sahəsində əhəmiyyətli bir addımdır. Mərkəzi Bankın pul siyasəti qərarlarının qəbulunda bu cür göstəricilər mühüm rol oynayır. İdxal olunan ərzaq qiymətlərinin izlənməsi, inflyasiya təzyiqlərini erkən aşkar etməyə və müvafiq tədbirlərin vaxtında görülməsinə şərait yaradır. Bu, həm də iqtisadiyyatın idxaldan asılılığını nəzərə alaraq, xarici şokların daxili bazara ötürülmə mexanizmini daha yaxşı anlamağa kömək edir.
Azərbaycan iqtisadiyyatı üçün ərzaq məhsullarının idxalı əhəmiyyətli paya malikdir. Ona görə də idxal qiymətlərindəki dəyişikliklər yerli istehlak bazarına birbaşa təsir göstərir. Təklif olunan indeks bu təsirin vaxtını və həcmini daha dəqiq proqnozlaşdırmağa imkan verir. Bu, həm dövlət qurumları, həm də özəl sektor üçün faydalı ola bilər. Məsələn, biznes subyektləri öz qiymət strategiyalarını qurarkən bu proqnozlardan istifadə edə bilərlər.
Bundan əlavə, araşdırma Azərbaycanda inflyasiyanın proqnozlaşdırılması metodologiyasının təkmilləşdirilməsinə töhfə verir. Mərkəzi Bankın analitik imkanlarının artırılması, ölkənin makroiqtisadi sabitliyinin qorunması baxımından vacibdir. Tədqiqatın nəticələri beynəlxalq təcrübə ilə müqayisə edilərək, yerli şəraitə uyğunlaşdırılıb. Bu, Azərbaycanın iqtisadi tədqiqat sahəsində beynəlxalq standartlara yaxınlaşmasına şərait yaradır.
Qeyd edək ki, AMB son illərdə inflyasiya proseslərinin təhlili və proqnozlaşdırılması istiqamətində bir sıra elmi işlər aparır. Bu tədqiqat da həmin istiqamətdə atılan növbəti addımdır. İndeksin praktik tətbiqi ilə bağlı rəsmi qərar hələ açıqlanmasa da, ekspertlər bunun gələcəkdə Mərkəzi Bankın hesabatlarında istifadə oluna biləcəyini ehtimal edirlər.
Ümumilikdə, bu araşdırma Azərbaycan iqtisadiyyatının davamlı inkişafı üçün mühüm elmi və praktiki əhəmiyyət kəsb edir. İdxal ərzaq qiymətləri indeksinin tətbiqi inflyasiya gözləntilərinin idarə edilməsində və iqtisadi qərarların keyfiyyətinin artırılmasında yeni imkanlar yaradır.
Mənbə: banker.az
